Rodzicami zstępczymi mogą zostać małżeństwa i osoby samotne, które:

• mają odpowiednie warunki mieszkaniowe oraz stałe źródło utrzymania
• uzyskały pozytywną opinię ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na miejsce zamieszkania
• nie są chore na chorobę uniemożliwiającą właściwą opiekę nad dzieckiem (potrzebne zaświadczenie lekarskie)
• wywiązują się z obowiązku łożenia na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby, gdy ciąży na nich taki obowiązek z mocy prawa lub orzeczenia sądu
• dają rękojmię należytego wykonywania zadań rodziny zastępczej
• mają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
• korzystają z pełni praw cywilnych i obywatelskich
• nie są lub nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, nie są ograniczone we władzy rodzicielskiej ani też władza rodzicielska nie została im zawieszona

Konieczne jest odbycie szkolenia w ośrodku adopcyjno-opiekuńczym (trwa około 3 miesięcy). W Krakowie są 4 takie ośrodki - zobacz spis.

Zakres programowy szkolenia rodzin zastępczych obejmuje:

• elementy prawa rodzinnego dotyczące praw dziecka,
• wybrane elementy pedagogiki, psychologii rozwojowej i wychowawczej, z uwzględnieniem problemów dotyczących rozwoju dziecka wychowywanego poza rodziną naturalną i wpływu sytuacji kryzysowych, w tym występowania przemocy w rodzinie, na zachowanie i rozwój dziecka,
• wiedzę i umiejętności rozpoznania oraz oceny sytuacji rodzinnej dziecka,
• doskonalenie umiejętności opiekuńczych, umiejętności radzenia sobie w sytuacjach stwarzających trudności wychowawcze oraz pokonywania trudności związanych z kompensacją opóźnień rozwojowych dziecka,
• podstawową wiedzę o uzależnieniach i ich wpływie na dziecko i rodzinę,
• zagadnienia organizacji opieki nad dzieckiem i możliwości uzyskania wsparcia w wychowywaniu dzieci,
• zasady finansowania rodzin zastępczych,
• informacje o zadaniach i kompetencjach centrum pomocy w sprawach dotyczących rodzin zastępczych oraz o możliwości udzielania wsparcia w wychowaniu dziecka przez centrum pomocy lub przez wyspecjalizowane placówki.

Zakres programowy szkolenia rodzin zastępczych pełniących zadania pogotowia rodzinnego obejmuje ponadto zagadnienia dotyczące adaptacji do nowej sytuacji, a także sposobu przygotowania dziecka i rodziny zastępczej do krótkiego pobytu dziecka w tej rodzinie.

Szkolenia dla kandydatów na rodziny zastępcze i rodziców w rodzinnych domach dziecka prowadzą:

• Publiczny Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy „Centrum Zastępczej Opieki Rodzinnej”, ul. Piłsudskiego 29, tel. 012 422 29 94
• Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy „Dzieło Pomocy Dzieciom”, ul. Rajska 10, tel. 012 631 03 00, 012 632 14 42
• Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy Towarzystwa Przyjaciół Dzieci, ul. Lenartowicza 14, tel. 012 632 11 71
• Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy „Pro Familia”, os. Zielone 1, tel. 012 642 12 16

W miejscu zamieszkania kandydatów na rodzinę zastępczą przeprowadzany jest wywiad środowiskowy, podczas którego ustala się min., czy warunki mieszkaniowe pozwalają na przyjęcie dziecka do domu rodzica zastępczego.

Przy doborze rodziny zastępczej dla dziecka uwzględnia się również, odpowiednią różnicę wieku między kandydatami do pełnienia funkcji rodziny zastępczej a dzieckiem, poziom rozwoju i sprawności dziecka, wymagania w zakresie pomocy profilaktyczno-wychowawczej lub resocjalizacyjnej oraz możliwości zaspokajania potrzeb dziecka, zasadę nierozłączania rodzeństwa oraz w miarę możliwości opinię wyrażoną przez dziecko.